آكى ئو كازاما ( مترجم : هاشم رجب زاده )
186
سفرنامه كازاما ( فارسى )
تا دو سه سال پيش شركت هواپيمايى يونكرس آلمان ، امتياز انحصارى هواپيمايى كشورى ايران را داشت ، و نيز متعهد شده بود كه مدرسهء هواپيمايى در تهران تأسيس بكند . اما شركت مركزى يونكرس در آلمان ورشكست شد و اين مدرسه با اجراى طرح ديگرى بيناد گرفت . دولت در حراست محلهها و خيابانها كوشش دارد ، سربازانى را كه دورهء آموزش خدمت زير پرچم را گذراندهاند به پاسدارى مكانهاى عمومى و كوى و خيابان بگمارد . با اين همه ، از بنادر جنوب تا مركز ايران مسافتى بسيار دور است ، و بار و اثاثى كه در اين راه طولانى حمل مىكنند گاه به ناگزير دزديده يا گم مىشود . بودجهء قشون هرچه باشد و به هر كيفيت بسته به رأى پادشاه است ، مجلس چارهاى جز تصويب بودجهء پيشنهاد شده براى نظام ندارد . حق امتياز و درآمد ايران از نفت كه شركت انگليسى مىپردازد و در لندن نگهدارى مىشود اكنون به معادل چند ده ميليون ين ( ژاپن ) مىرسد ، اما با اين كه به ظاهر گفته مىشود اين دارايى پشتوانهء پول ايران - كه به ذخاير طلا تكيه دارد - مىباشد ، چنين پيداست كه مقامهاى نظامى همچنان آزادانه اين ذخيره را به مصارف كار خود مىرسانند . براى نمونه ، در ماه مارس سال 1930 ( اسفند 1308 - فروردين 1309 ) مهمات جنگى به ارزش يك ميليون ليرهء انگليس از كارخانهء اسلحهسازى براون اشكودا ، چكواسلواكى ، خريدند . اين وسايل شامل تفنگ و دارو و گلوله و مهمات جنگى
--> - هواپيمايى در اركان حرب كل قشون ( ستاد ارتش ) . . . صادر شد . پس از آن يك فروند هواپيما از نوع يونكرس كه ساخت آلمان بود خريدارى شد . در خرداد 1303 نيز فرمان تشكيل هواپيمايى نظامى صادر شد . . . در سال 1305 ايران هفت فروند هواپيما از فرانسه و پنج فروند از روسيه خريدارى كرد . . . ولى از اين دوازده هواپيما فقط دو هواپيما يكى از فرانسه و يكى از روسيه سالم به تهران رسيد . . . در مهرماه 1310 براى اولينبار آموزشگاه خلبانى ايران در مهرآباد و آموزشگاه فنى هواپيمايى در دوشان تپه تأسيس گرديد . . . در سال 1312 با رسيدن هواپيماهايى كه به انگلستان سفارش داده شده بود ، اولين هنگ منظم نيروى هوايى با سه گردان پروازى و يك قسمت فنى در قلعهمرغى تشكيل شد . » ( تاريخ مؤسسات تمدنى . . . ، ج 3 ، ص . 49 تا 58 )